BÁC HỒ NÓI VỀ GIÁO DỤC

Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là lãnh tụ suất sắc của cách mạng Việt Nam, là chiên sĩ cộng sản quốc tế mà còn là danh nhân văn hóa của nhân loại. Nhắc đến Hồ Chí Minh là nhắc đến nhà chính trị thiên tài, nhà văn hóa lỗi lạc, nhà thơ, nhà văn nổi tiếng. Không những thế, Bác còn là nhà giáo dục tiên tiến với nhiều quan điểm tiến bộ không chỉ đối với đương thời mà còn đối với cả thời đại hiện nay.
Một ngày sau khi đọc “Tuyên ngôn độc lập” khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, trong phiên họp đầu tiên của chính phủ, Bác đã nêu ra nhiều nhiệm vụ cấp bách cần giải quyết, trong đó có nhiệm vụ: mở chiến dịch chống nạn mù chữ, chống giặc dốt. Bác đã đặt vấn đề chống nạn dốt là vấn đề cấp bách thứ hai sau vấn đề chống nạn đói. Bởi vì, Bác cho rằng: nạn dốt là một trong những phương pháp độc ác nhất mà bọn thực dân dùng để cai trị chúng ta, dốt nát cũng là kẻ địch và một dân tộc dốt là một dân tộc yếu, cho nên  người cán bộ cách mạng phải nhớ: cán bộ phải có văn hóa làm gốc, vì muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội cần phải có tri thức. Trong Thư gửi các học sinh (tháng 9-1945) nhân ngày khai trường đầu tiên đã thể hiện rõ tư tưởng Hồ Chí Minh đối với việc chăm lo giáo dục thế hệ trẻ. Người chỉ rõ nhiệm vụ của học sinh khi đất nước đã giành độc lập là “cần phải xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, làm sao cho chúng ta theo kịp các nước khác trên toàn cầu”. Bác đặt vai trò, giá trị của giáo dục lên hàng đầu. Bác dạy: “Vì lợi ích mười năm trồng cây/ Vì lợi ích  trăm năm trồng người". Đối với Bác sự nghiệp giáo dục vô cùng quan trọng vì đó là “lợi ích trăm năm”-lợi ích lâu dài của dân tộc. Lời dạy ấy không những đã đánh giá cao vai trò của giáo dục mà còn chỉ ra cách thức, phương pháp giáo dục: giáo dục là trồng người – mà đã trồng người thì phải ươm mầm, chăm bón, săn sóc, phải kiên kì, nhẫn nại mới có thể gặt hái kết quả tốt đẹp. Đối với Bác Hồ, giáo dục là phải chú trọng ngay từ công việc ươm mầm ban đầu, phải chú ý động viên, khuyến khích, chăm sóc thế hệ mầm non. Trước hết là thiếu nhi:
Trẻ em như búp bê trên cành
Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan.
Hai câu thơ không chỉ thể hiện cái nhìn trìu mến, nâng niu chứa đựng cả tấm lòng yêu thương bao la của Bác dành cho thế hệ mầm non. Bác nhìn thấy ở thế hệ thiếu nhi như những búp non trên cành hứa hẹn sự phát triển tương lai tốt đẹp.
Đối với thế hệ thanh niên, Bác dạy:
Không có việc gì khó
Chỉ sợ lòng không bền
Đào núi và lấp biển
Quyết chí ắt làm nên
Chính sự học hành của thế hệ thanh thiếu niên là nguyên nhân, động cơ, điều kiện để xây dựng và phát triển đất nước. Bác viết: “Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai các cường quốc năm châu được hay không chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em”. Với câu nói trên, Bác Hồ đã khẳng định vai trò vô cùng quan trọng của giáo dục.
Bác Hồ cho rằng giáo dục không chỉ quan trọng vì nó đem lại lợi ích lâu dài cho đất nước, xã hội mà giáo dục còn có vai trò rất quan trọng trong việc hình thành nhân cách con người:
Câu thơ Bác viết: “Thiện, ác nguyên lai vô định tính
Đa do giáo dục đích nguyên nhân”
Nghĩa là:
“Hiền dữ đâu phải là tính sẵn
Phần nhiều do giáo dục mà nên
(Nam Trân dịch)
Hai câu thơ đã khẳng định vai trò, tác dụng lớn lao của giáo dục đối với nhân cách con người - mà con người là yếu tố quan trọng trong chiến lược xây dựng, phát triển đất nước, tổ quốc.
Đối với nội dung giáo dục, Bác coi trọng việc giáo dục lòng yêu nước, phát huy truyền thống dân tộc. Bác nhấn mạnh nhân đến vai trò, tác dụng mạnh mẽ, vô song của truyền thống yêu nước trong sự nghiệp đấu tranh bảo vệ Tổ quốc.“Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là truyền thống quý báu của ta. Mỗi khi Tổ quốc lâm nguy, truyền thống quý báu ấy lại trỗi dậy vô cùng mạnh mẽ, vượt qua mọi khó khăn, hiểm nguy. Nhấn chìm tất cả lũ bán nước và cướp nước”. 
Bác coi yêu nước